Obsługa masowych sporów sądowych

Sankcja kredytu darmowego (SKD) — jak bronią się banki

Sankcja kredytu darmowego wynika z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim: jeśli umowa narusza wskazane w nim obowiązki, przede wszystkim informacyjne, konsument po złożeniu oświadczenia zwraca kredyt bez odsetek i kosztów. Falę pozwów napędzają dziś nie tyle sami konsumenci, ile nabywcy wierzytelności, którzy skupują roszczenia i pozywają masowo.

Obrona banku toczy się na kilku poziomach równocześnie. Formalnie: skuteczność i termin oświadczenia — uprawnienie wygasa po upływie roku od wykonania umowy (art. 45 ust. 5), a początek biegu tego terminu jest osią sporu w orzecznictwie — oraz legitymacja nabywcy wierzytelności i ważność cesji. Merytorycznie: wykazanie, że zarzucane naruszenie w ogóle nie wystąpiło albo nie uzasadnia tak daleko idącej sankcji. Przykład takiego rozstrzygnięcia opisujemy w analizie wygranej banku ze skupywaczem roszczeń SKD.

Pozwy WIBOR — co zmienia wyrok TSUE C-471/24

12 lutego 2026 r. TSUE wydał pierwszy wyrok w sprawie „wiborowej" (C-471/24). Rozstrzygnięcie bywa upraszczane, dlatego warto rozdzielić dwie kwestie. Po pierwsze, Trybunał dopuścił badanie postanowień o zmiennym oprocentowaniu opartym na WIBOR pod kątem przejrzystości wobec konsumenta. Po drugie — i to kluczowe dla banków — sąd nie bada samego wskaźnika: metodologia jego ustalania podlega rozporządzeniu BMR i nadzorowi, a administratorem pozostaje GPW Benchmark.

W praktyce ciężar sporu przesuwa się więc z pytania „czy WIBOR jest legalny" na pytanie „czy bank rzetelnie poinformował klienta o ryzyku zmiennej stopy". Dla pozwanej instytucji oznacza to pracę na dokumentacji: wzorcach umownych, materiałach przedkontraktowych i procedurach sprzedaży — ocenianych rocznikami i produktami, bo tak buduje się obraz ryzyka całego portfela kredytowego.

Obsługa portfela spraw sądowych — jednolita linia i matryca „proces vs ugoda"

Portfelem tysięcy spraw nie zarządza się jak sumą pojedynczych procesów. Fundamentem jest jednolita linia: ta sama argumentacja i te same wzorce pism we wszystkich sprawach, aktualizowane po każdym istotnym orzeczeniu. Rozbieżne stanowiska tego samego pozwanego w różnych sprawach są bowiem wychwytywane i wykorzystywane przez pełnomocników strony przeciwnej.

Drugim narzędziem jest matryca decyzyjna „proces vs ugoda". Dla każdej kategorii spraw ustala się parametry — typ zarzutu, etap i instancja, wartość przedmiotu sporu, profil powoda (konsument czy nabywca wierzytelności) — i przypisuje rekomendację: bronić się dalej czy zamykać ugodą. Decyzje zapadają wtedy według zasad przyjętych na poziomie portfela, a nie ad hoc, a instytucja może wiarygodnie planować koszty i rezerwy na ryzyko prawne. W sprawach frankowych tę logikę domykają programy ugód — piszemy o nich szerzej w artykule o ugodach w sprawach frankowych.

Postępowania grupowe — obrona pozwanej instytucji

Roszczenia konsumenckie bywają też dochodzone zbiorowo, na podstawie ustawy o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym z 2009 r. Grupa musi liczyć co najmniej 10 osób, a roszczenia muszą być jednego rodzaju i oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej; w sprawach o zapłatę wysokość roszczeń ujednolica się w podgrupach.

Dla pozwanego kluczowy jest etap badania dopuszczalności pozwu — to tam rozstrzyga się, czy sprawa w ogóle będzie toczyć się w trybie grupowym. Zarzuty przeciwko jednorodności grupy i ujednoliceniu roszczeń potrafią zakończyć spór, zanim sąd przejdzie do meritum. Pozwany może też żądać od powoda kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu. Obronę w postępowaniu grupowym warto spinać z zarządzaniem resztą portfela: takie postępowanie biegnie latami i wpływa na rezerwy oraz komunikację z nadzorem. Więcej o pracy dla sektora — na stronie obsługi banków.