Rozwód i podział majątku

Rozwód z orzeczeniem o winie czy bez — co realnie zmienia

Sąd w wyroku rozwodowym orzeka, kto ponosi winę za rozkład małżeństwa — chyba że oboje małżonkowie zgodnie poproszą, by tego nie robić (art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Pozew składa się do sądu okręgowego ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania — dla Poznania i okolic to zwykle Sąd Okręgowy w Poznaniu. Rozwód bez orzekania o winie, przy porozumieniu co do dzieci, potrafi zakończyć się na pierwszej rozprawie. Spór o winę oznacza pełne postępowanie dowodowe — świadków, dokumenty, czasem opinie biegłych — i zwykle wydłuża sprawę o wiele miesięcy.

Wina ma jednak realne znaczenie finansowe. Małżonek uznany za wyłącznie winnego nie może żądać alimentów od niewinnego. Odwrotnie — małżonek niewinny może żądać od wyłącznie winnego alimentów już wtedy, gdy rozwód istotnie pogorszył jego sytuację materialną; nie musi popadać w niedostatek (art. 60 KRO). Co ważne: wina nie wpływa na podział majątku ani — sama w sobie — na władzę rodzicielską czy wysokość alimentów na dzieci.

Podział majątku po rozwodzie — w wyroku czy w osobnej sprawie

Sąd może podzielić majątek wspólny już w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy nie przedłuży to sprawy — w praktyce więc głównie przy pełnej zgodzie małżonków. Najczęściej podział majątku po rozwodzie to osobne postępowanie przed sądem rejonowym albo umowa (u notariusza, gdy dzielicie nieruchomość). Opłata sądowa od wniosku wynosi 1000 zł, a przy zgodnym projekcie podziału — 300 zł.

Udziały małżonków w majątku wspólnym są co do zasady równe. Z ważnych powodów można jednak żądać ustalenia nierównych udziałów — sąd ocenia wtedy, jak każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku, licząc także osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i w gospodarstwie domowym (art. 43 KRO). W podziale rozlicza się też nakłady, np. pieniądze z majątku osobistego zainwestowane we wspólny dom. Podobne rozliczenia są możliwe po rozstaniu partnerów bez ślubu — pisaliśmy o tym w komentarzu do orzeczenia Sądu Najwyższego o rozliczeniach konkubentów.

Intercyza a rozwód — co daje rozdzielność majątkowa

Intercyza to umowa majątkowa małżeńska zawierana u notariusza. Najczęściej wprowadza rozdzielność majątkową - zamiast standardowej wspólności: od jej podpisania każdy z małżonków gromadzi majątek wyłącznie dla siebie. Przy rozwodzie nie ma wtedy czego dzielić, bo majątek wspólny po prostu nie powstaje — to oszczędza nieraz lata sporu. Intercyza nie działa jednak wstecz: to, co zgromadziliście wcześniej, pozostaje wspólne, dopóki tego nie podzielicie. Warto ją rozważyć zwłaszcza wtedy, gdy jedno z małżonków prowadzi firmę i bierze na siebie ryzyko kredytów lub odpowiedzialności wobec kontrahentów. Intercyza często idzie też w parze z planowaniem spadkowym — jeśli porządkujesz majątek szerzej, zajrzyj do prawa spadkowego.

Firma w rozwodzie — co z majątkiem firmowym

Jednoosobowa działalność założona w trakcie małżeństwa i finansowana z majątku wspólnego wchodzi — jako zespół składników — do majątku wspólnego, nawet jeśli formalnie prowadzi ją tylko jeden z małżonków. Podobnie udziały w spółce kupione za wspólne pieniądze: prawa wspólnika wykonuje małżonek wpisany do KRS, ale ich wartość podlega rozliczeniu przy podziale. Kluczowa jest wycena przedsiębiorstwa — od niej zależy wysokość spłaty i to o nią toczy się zwykle najostrzejszy spór. To etap, na którym doświadczony adwokat i dobrze dobrany biegły znaczą najwięcej.

Alimenty i kontakty z dziećmi — jak sąd na to patrzy

Wysokość alimentów na dziecko zależy od dwóch rzeczy: usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica — liczy się nie tylko faktyczny dochód, ale i to, ile rodzic mógłby zarabiać (art. 135 KRO). Kontakty z dzieckiem są niezależne od władzy rodzicielskiej: to prawo i obowiązek rodzica, a sąd ustala je zawsze przez pryzmat dobra dziecka. W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga o władzy, kontaktach i alimentach z urzędu, ale na zgodny wniosek małżonków może pozostawić kontakty bez regulacji. Porozumienie wychowawcze wypracowane przed rozprawą zwykle skraca sprawę i oszczędza dziecku napięć.